Books & mirrors

Orange Prize for Fiction 2012 – the shortlist

2012-04-30T22:16:00.001+02:00

17 kwietnia w Londynie została ogłoszona krótka lista książek nominowanych do Orange Prize for Fiction 2012. Jest to już siedemnasty rok istnienia tej międzynarodowej nagrody.

30 maja, podczas uroczystości w Sali Balowej Royal Festival Hall w Londynie, laureatka otrzyma czek oraz statuetkę Bessie.

W skład tegorocznego jury wchodzą:

Joanna Trollope – przewodnicząca, Lisa Appignanesi, Victoria Derbyshire, Natalie Haynes oraz Natasha Kaplinsky.

A oto sześć książek, które znalazły się na krótkiej liście:

• Esi Edugyan - Half Blood Blues

• Anne Enright - The Forgotten

• Georgina Harding - Painter of Silence

• Madeline Miller - The Song of Achilles

• Cynthia Ozick - Foreign Bodies

• Ann Patchett - State of Wonder

Źródło informacji:

http://www.orangeprize.co.uk/prize.html#shortlist

Wokół Jamesa – obietnica, portret i inspiracja

2012-04-24T20:11:00.000+02:00

Kiedy w rozmowach na temat literatury anglosaskiej, dotyka się tematu twórczości Henry’ego Jamesa, powstaje w świadomości pewna pusta przestrzeń, niezapełniona wiedzą na temat jego powieści i nowel. Henry James jest chyba jednym z najbardziej niedocenionych i nieznanych klasyków literatury w Polsce. Bardzo często na portalach internetowych i blogach osób piszących o literaturze, można spotkać lakoniczne teksty dotyczące jego twórczości, lub też recenzujące jego – najczęściej – powieści. Często też autorzy takich recenzji przyznają się do tego, że autor nie przemówił na tyle do ich świadomości, żeby wzbudzić zachwyt i tym samym sięgnąć po kolejną pozycję pisarza. Piętrzące się trudności z recepcją prozy Jamesa w Polsce, zdają się mieć swój początek w samej kompozycji dzieł. Zarówno sam temat utworów jak i charakterystyka bohaterów wydaje się być zbyt drobiazgowa, nagromadzenie szczegółów zbyt duże, a opisywane detale bez większego znaczenia zarówno fabularnego, jak i interpretacyjnego. Dodatkowo język powieści jest skomplikowany, zdania niewyobrażalnie długie, pełne niuansów, inwersji tematycznych i znaczeniowych, przez co język staje się bardziej hermetyczny i niezrozumiały. Spotkałem się również z zarzutami zbytniej idealizacji świata przedstawionego, olbrzymiego dystansu, jaki wytwarza powieść względem czytelnika oraz barier, prawie niemożliwych do pokonania w przypadku próby interpretacji charakterów i zachować bohaterów powieści Jamesa.

Rzeczywiście, należy przyznać rację czytelnikom w tym zakresie, w którym wspominają oni o trudnościach w odbiorze prozy pisarza. Wszystkie powieści, które wyszły spod pióra Henry’ego Jamesa wymagają od czytelnika wyjątkowego skupienia i poświęcenia im całej swojej uwagi. James – jak sam określił w liście do swojego brata Williama – nigdy nie będzie pisarzem dla mas. Czytelnictwo XXI wieku, bardzo często jest niestety czytelnictwem masowym, takim, które nastawione jest na stosunkowo szybkie przeczytanie w miarę prostego tekstu. Proza czytelnika tego wieku powinna zawierać informacje łatwo przyswajalne i przede wszystkim powinna spełniać wymóg krótkotrwałego procesu myślowego – co jest niezwykle często podyktowane posiadaniem małego nakładu czasowego, który ma zostać przeznaczony na przeczytanie owego tekstu. Jeśli chodzi o twórczość Jamesa – ani w pierwszym, ani w drugim przypadku nie spełnia ona wymogów współczesnego czytelnictwa… i spełniać nie może. Tak, więc zasada wygłoszona przez jej autora pozostaje nadal aktualna, pomimo przeszło stu lat od jej wyartykułowania.

Na całe szczęście to, co ocala twórczość Jamesa od zapomnienia, to doskonałe ekranizacje jego literatury. Począwszy od The Turn of the Screw – W kleszczach lęku, przez niezwykły Portret damy w reżyserii Jane Campion (1996) i Skrzydła gołębicy (o zaskakującym tytule Miłość i śmierć w Wenecji) Iaina Softleya z 1997 roku, a kończąc na ekranizacji powieści The Golden Bowl w reżyserii Jamesa Ivory’ego z roku 2000 (film ten, nie wiedzieć czemu otrzymał polski tytuł Złota).

Należy pamiętać, iż nośnik obrazu jest niezwykle silnym i atrakcyjnym bodźcem również dla współczesnego czytelnika.

Nie jest też tak, że Henry James jest zupełnie w Polsce nieczytany. Ma on swoje wąskie grono zagorzałych odbiorców, którzy co pewien czas wracają do swoich ulubionych tekstów – przykładem może być znacząca i ciągle rosnąca popularność powieści Portret damy, która była wielokrotnie wydawana przez różne wydawnictwa. Zeszły rok wydaje się pozostawać wyjątkowym, jeśli chodzi o polski przekład późnych powieści pisarza. W pierwszej połowie roku (19 kwietnia) wydawnictwo Prószyński i S-ka wydało nigdy wcześniej nieprzetłumaczoną powieść autora Placu Waszyngtona, zatytułowaną Złota czara. Niespełna pół roku później, bo 13 października, nakładem tego samego wydawnictwa ukazała się inna powieść autora, również po raz pierwszy w polskim tłumaczeniu – Skrzydła gołębicy. Obie powieści należą do trzeciego okresu pisarskiego Henry’ego Jamesa, zwanego „fazą główną”, do której oprócz tych dwóch wymienionych należy jeszcze powieść Ambasadorowie z 1903 roku. Twórczość Jamesa z tego okresu zaliczana jest przez historyków i literaturoznawców do najbardziej złożonej i skomplikowanej znaczeniowo w perspektywie całej jego twórczości pisarskiej.

Również w zeszłym roku ukazała się w Polsce wyjątkowa pozycja, dotykająca problemu recepcji Henry’ego Jamesa na świecie – jako pisarza, estety, członka rodziny, badacza relacji międzyludzkich i społecznych modeli, ludzkiej psychiki i modelu zachowań, a nade wszystko kosmopolity o duchowości i etyce pozbawionej religijnego dogmatyzmu.

Książka pani profesor nauk humanistycznych Mirosławy Buchholtz, zatytułowana Henry James i sztuka auto/biografii, odsłania nie tylko warsztat pracy pisarza, ale także jego zamiłowania, zainteresowania oraz inspiracje. Pokazuje Henry’ego Jamesa pośród uwarunkowań ekonomicznych oraz rodzinnych, a przez to także emocjonalnych. Jeśli czytelnikowi dzieł Jamesa zależy na bliższym poznaniu środowiska, w jakim żył, rozwijał się i tworzył autor doskonałej noweli Daisy Miller, ta książka powinna być dla niego lekturą obowiązkową. Pomoże poznać i zrozumieć mechanizmy, jakie działały wokół Jamesa i odkryć człowieka, któremu zawdzięczamy pojęcie centralnej świadomości w dziele literackim.

Warto wspomnieć również o innej książce pod redakcją pani profesor, która została opublikowana w roku 2005 przez Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Filmowe gry z twórczością Henry’ego Jamesa – bo taki tytuł nosi wspomniana książka – zawiera doskonałe teksty siedemnastu wykładowców akademickich, analizujące ekranizacje dzieł autora Bostończyków.

Obydwie książki gorąco polecam:)

J.K. Rowling – „The Casual Vacancy”

2012-04-22T12:06:00.000+02:00

Jak poinformowało wydawnictwo Little, Brown & Co, w czwartek 27 września br. ukaże się nowa powieść J.K. Rowling - The Casual Vacancy. Książka będzie miała swoją premierę jednocześnie tego samego dnia na całym świecie – w formie tradycyjnej (w twardej oprawie), elektronicznej, na płytach CD oraz jako audiobook.

Powieść ma być utrzymana w konwencji kryminalnej. Akcja książki będzie się rozgrywała w pozornie idyllicznej angielskiej wsi Pagford, ze starym opactwem i brukowanym placem w jej centrum. Głównym tematem będą okoliczności nieoczekiwanej śmierci członka rady parafialnej Barry Fairweathera oraz konflikty, w które zamieszani są mieszkańcy wioski. Wydarzenia mają ukazać stan wojny, jaką toczą ze sobą nauczyciele i uczniowie, żony i mężowie oraz mieszkańcy – biedni z bogatymi.

Piękno angielskiej wsi, będzie skrywało dwulicowość bohaterów, a śmierć jej mieszkańca stanie się katalizatorem ludzkiej manipulacji.

Powieść The Casual Vacancy, będzie pierwszą powieścią J.K. Rowling napisaną dla dorosłych. Ma zaskakiwać czarnym humorem i skłaniać do myślenia.

Źródło informacji: http://www.littlebrown.co.uk/TheCasualVacancy

Szaleństwo jak mgła. Susan Hill – „Kobieta w czerni”

2012-04-21T22:01:00.001+02:00

Wszystko się zaczyna od opowieści. Od opowieści przy kominku w pewien wigilijny wieczór. Wracając myślami do czasów swojej młodości, Arthur Kipps, notariusz jednej z londyńskich kancelarii snuje opowieść o duchach. A właściwie o jednym duchu – duchu kobiety w czerni. Będąc młodym prawnikiem, Arthur dostaje od swojego przełożonego polecenie przejrzenia i uporządkowania dokumentów, jakie pozostawiła po sobie właścicielka okazałego domu na Węgorzowych Moczarach – pani Alice Drablow. Mężczyzna wyjeżdża z Londynu do małego targowego miasteczka Crythin Gifford. W trakcie podróży pociągiem poznaje bogatego właściciela ziemskiego Samuela Daily’ego, do którego – czego później dowie się młody mężczyzna – należy większa część miasteczka. Kiedy przybywa na miejsce jest jeszcze pełen werwy, chęci i sił do wykonania czekającej go pracy.

Na pogrzebie pani Draglow zjawia się kobieta w czarnej, szeleszczącej sukni. Jej twarz wygląda młodo, ale jednocześnie sprawia wrażenie bardzo wyniszczonej przez nieznaną chorobę. Przez pożółkłą skórę, prześwituje trupia bladość kości. Wypływające z otchłani oczodołów spojrzenie kobiety wraz z głęboką czernią jej stroju, przywodzi na myśl najdotkliwszy smutek, a zarazem najgęstszy mrok, jaki można sobie wyobrazić. Arthur Kipps postanawia poznać tożsamość kobiety w czerni. Uczestnicząc w pogrzebie, jeszcze nie jest świadom, z jakimi demonami będzie musiał się zmierzyć i jakie szaleństwo będzie chciało mu przeszkodzić w odkryciu prawdy.

Powieść Susan Hill – Kobieta w czerni – z 1983 roku, wpisuje się w bogatą, literacką tradycję opowieści o duchach. Utrzymana w konwencji powieści Daphne du Maurer, zawiera również elementy prozy Edgara Allana Poe, które nadają jej charakter podobny czarnemu romantyzmowi. Szaleństwo przybiera postać nierealnego widma, które opada wraz z mgłą na bohatera powieści. Jest lepkie, maziste, gęste; nie pozwala się przeniknąć przez racjonalny umysł. O ile widmo znika, jego skutki pozostają trwałe i niezaprzeczalne. Strach towarzyszący bohaterowi, posiada wymiar jednocześnie irracjonalny i rzeczywisty. Enigmatyczna klątwa, rzucona przez tytułową kobietę w czerni na dom na Węgorzowych Moczarach i na całe miasteczko Crythin Gifford, oparta jest na cierpieniu, niesprawiedliwości, okrucieństwie, a w konsekwencji właśnie na szaleństwie, które wymyka się nawet magicznym rytuałom. Uzasadnienie strachu, który odczuwa Arthur Kipps przed wspomnieniami wydarzeń związanych z domem na Węgorzowych Moczarach, jest bardzo rzeczywiste z uwagi na działanie klątwy, z jednej strony na jej wykraczanie poza konkretne miejsce, a z drugiej na jej skupieniu się na niezawinionym uczestniku historii rodziny kobiety w czerni – Jennet Humfrye. Koncentracja złych wydarzeń ma swoje źródło w dramatycznej i tragicznej historii życia i śmierci dziecka. Wszystkie te elementy sprawiają, że klimat powieści Susan Hill jest przesycony grozą, tajemniczością, poczuciem lęku oraz obłędem – rozmytym i zacierającym obraz rzeczywistości niczym mgła.

Warto wspomnieć, że teatralna adaptacji Kobiety w czerni, nie schodzi ze sceny londyńskiego West Endu od 1989 roku.

To, co może być dziełem, pozostaje w cieniu. Alice Munro – „Kocha, lubi, szanuje…”

2012-04-15T12:57:00.002+02:00

Zaczyna się od Johanny i mebli, które mają zostać przewiezione pociągiem. Są „prawie nowe”, w bardzo dobrym stanie i kobieta ma nadzieję, że w równie dobrym zostaną dostarczone na miejsce, bez otarć i zarysowań. Gdyby nie fałszywe listy, mebli nie trzeba by było nadawać koleją. Jahanna, z tego samego powodu zmyślonych listów, kupiła „U Milady” brązową wełnianą sukienkę – drogą, nawet za drogą dla Johanny, ale przecież czego nie robi się dla prawdziwego uczucia?

Dla Jinny, rzeczywistość zyskuje nieco inny wymiar po diagnozie lekarza. Słońce niemiłosiernie pali. Lepiej zostać w półcieniu i w samochodzie, niż wyjść z niego i rozmawiać z ludźmi. Kiedy nieznany chłopak proponuje dojrzałej kobiecie odwiezienie jej do domu, a ta zgadza się, rzeczywistość nieoczekiwanie powraca – przynajmniej na chwilę – do swojego wcześniejszego wymiaru.

Dla czytelnika opowiadanie może być ciekawe, nudne, fascynujące, może wywoływać łzy, uśmiech na twarzy, albo też złość. Może również wywołać oburzenie i spowodować, że czytelnik obrazi się na autora. A zwłaszcza, jeśli opowiadanie jest o tym konkretnym czytelniku. Dodatkowo to, co w nim jest napisane na jego temat, nie jest godne pochwały – nawet wtedy, kiedy jest tylko literacką fikcją... Takie opowiadanie może spowodować, że czytelnik poczuje się dotknięty.

Czy pragnienie bycia z kimś, może być większe od samego trwania w związku? Nawet wtedy, kiedy pragnienie wydaje się być tylko niegroźną teorią, założeniem jeszcze z czasów młodości, lękiem przed odrzuceniem i doświadczeniem – nawet na krótki czas – samotności. A jeśli taka teoria zostaje zweryfikowana przez praktykę, która jest jeszcze większym ograniczeniem i zniewoleniem niż samo teoretyczne założenie bycia z kimś za wszelką cenę, to czy ucieczka od życia, od praktyki, może coś zmienić? Dla Queenie teoria i praktyka życia nie idą w parze, a ucieczka od wybranego mężczyzny staje się jedynym rozwiązaniem, które pozwoli na przełamanie wewnętrznego impasu.

Fiona zaczyna tracić pamięć. Na kuchennych szafkach pojawiają się małe żółte karteczki z napisami przypominającymi, co ukrywa zamknięta szuflada. Wcześniej też były poprzyklejane różne kartki, ale ich treść bardzo różniła się od tej, która teraz widnieje na sprzętach domowych. Dla Granta umieszczenie żony w zakładzie zamkniętym jest doświadczeniem, jakiego jeszcze nigdy nie przeżył, a także próbą wytrwałości, cierpliwości i zrozumienia trudu trwania przy osobie, która zostaje powoli zwalniana przez wszystkie doświadczenia i wspomnienia. Jedyne silne bodźce, które mogą mieć wpływ na kobietę, ukrywają się w zmiennych emocjach i huśtawce nastrojów, spoza których czasami wyłania się przywiązanie do konkretnego człowieka. W trakcie miesiąca, w którym Grant zgodnie z zaleceniem personelu zakładu, nie mógł się spotkać z Fioną, kobieta zdaje się tracić wszystkie wspomnienia, które dotyczą ich wspólnego życia. Teraz jedynym mężczyzną, któremu okazuje znaczące uczucia jest Aubrey, przyjaciel z ośrodka, a może nawet z dzieciństwa…jeśli jej pamięć w tym przypadku ocaliła to, czego wcześniej doświadczyła. A jeśli ocaliła ten fragment, to może też gdzieś głęboko w jej umyśle, błąka się jakaś oderwana część ich wspólnej miłości – Fiony i Granta.

Kocha, lubi, szanuje… to zbiór dziewięciu opowiadań Alice Munro, opublikowanych w 2001 roku. W Polsce książka została wydana nakładem Wydawnictwa Dwie Siostry, w grudniu zeszłego roku. Kanadyjska pisarka po raz kolejny zachwyca. Po tomach Zbyt wiele szczęścia i Widok z Castle Rock, czytelnicy mogą oglądać kolejne portrety bohaterów, dla których życie staje się wyzwaniem, szczęściem, błogosławieństwem i rozczarowaniem. Ten zachwyt opowiadaniami, wydaje się mieć swoje źródło w zachwycie pisarki samym życiem. Udaje jej się przelać na papier emocje obserwatorki codzienności, dla której zachwyt wypływa nie tylko z celebracji dzieła sztuki stworzonego przez człowieka, ale również z życia jego twórcy. A nawet przede wszystkim z niego. To, co może być dziełem, pozostaje w cieniu, zostaje ukryte gdzieś na drugim planie misternych portretów – miniatur, które zawierają tak dużą liczbę detali, że mogłyby się stać wielostronicowymi powieściami. Alice Munro właśnie wycina to, co jest wielkie, co może nosić znamiona geniuszu, a pozostawia codzienność taką, jaka jest w rzeczywistości. Klarowność i przejrzystość jej opowiadań, wynika z naturalnej skłonności odrzucania wszelkich ozdobników i patetyzmu. Zachowania bohaterów pozwalają na dokonanie adekwatnej do problemu diagnozy sytuacji, w jakiej się znaleźli. Czasami ta opisywana głębia chwili, staje się mikrokosmosem człowieka – zawiera w sobie wszystkie pierwiastki życia, wszelkie odcienie radości i smutku, żalu i nadziei, troski, cierpliwości i zniecierpliwienia, trwania i odejścia. Starość zajmuje w prozie Alice Munro właściwe jej miejsce. Nie zostaje ogołocona z refleksji i naturalnej młodości ducha. Nie jest starością, która zmierza do odejścia od problemów, cieni i blasków codziennego życia, ale jest ich aktywnym i niezwykle barwnym uczestnikiem. Bohaterowie Munro wraz z wiekiem zyskują i doceniają radość doświadczenia i dystans, a ich emocje pozostają równie silne i impulsywne, jak wtedy, kiedy zaczynały się ich historie.

Przenikliwość prozy Alice Munro, to przenikliwość nie tylko pisarki. To także przenikliwość psychologa, socjologa i filozofa. Te opowiadania, to wyjątkowe połączenie oszczędnej formy, barwnego obrazu, siły przekazu i maestrii emocji.

Rozważania o kamieniu, na dzień przed Zmartwychwstaniem

2012-04-07T12:31:00.003+02:00

Trzy niewiasty, o których mówi dzisiejsza Ewangelia, pamiętały dobrze o ciężkim kamieniu, którym zostało zamknięte wejście do grobu. Ten kamień, o którym myślały i o którym rozmawiały następnego dnia idąc do grobu, symbolizował także ciężar, jaki przygniatał ich serca. Kamień, który oddzielił Umarłego od żyjących, kamień kresu życia, ciężar śmierci.

Niewiasty, które wczesnym rankiem po szabacie szły do grobu, nie rozmawiały o śmierci, ale o kamieniu. Kiedy przybyły na miejsce, stwierdziły, że kamień nie zastawia już wejścia do grobu. Został odsunięty.

… wigilia paschalna – dzień następujący po Wielkim Piątku jest dniem wielkiego Oczekiwania. Jest Wigilią Paschalną: dniem i nocą oczekiwania Dnia, który Pan uczynił.

Błogosławiony Jan Paweł II, rozważania Wielkiej Soboty – Modlitwy i rozważania na każdy dzień roku

Niechaj te Święta Wielkanocne będą dla każdego okazją do spędzenia czasu, pozwalającego na znalezienie właściwych rozwiązań, podjęcie dobrych postanowień i zrozumienia własnych pragnień, potrzeb i lęków. Niech staną się również początkiem zrozumienia istoty nieistniejącej samotności. Nigdy przedtem, teraz i nigdy później – w obliczu teologii Zmartwychwstania – samotność nie istniała, nie istnieje i istnieć nie będzie.

Zdrowych i radosnych świąt Wielkanocnych, pełnych pogodnych i konstruktywnych myśli:)

Wesołego Alleluja!

„Dla naszego pokolenia szklanym pantofelkiem jest prezerwatywa” – Chuck Palahniuk – „Fight Club"

2012-04-03T21:20:00.005+02:00

Bohaterem powieści Podziemny krąg jest trzydziestoparoletni mężczyzna, cierpiący na bardzo wyjątkową formę bezsenności. Lekarz jako formę terapii, proponuje mu uczestnictwo w różnego rodzaju grupach wsparcia. Mężczyzna zaczyna angażować się w spotkania, na których ludzie próbują pomóc sobie w przeżyciu ekstremalnych doświadczeń. Intensywne bodźce zmuszają bohatera do analizy własnej sytuacji i w pewnym stopniu go uzależniają. Mężczyzna zaczyna w swojej podświadomości szukać doświadczeń, które w bardzo agresywny i imperatywny sposób będą uzupełniać jego pragnienie poczucia życia, potrzeby dotyku przemijania i istnienia w określonej chwili. Bohater poznaje dwie osoby, będące dla niego kimś zupełnie innym niż koledzy z pracy, czy rodzina. Pierwszą z wymienionych osób jest kobieta, Marla Singer – postać tyleż enigmatyczna, co prostolinijna, do której mężczyzna z czasem zaczyna żywić intensywniejsze uczucia. Drugą osobą jest spotkany na plaży Tyler Durden.

Mężczyźni zaprzyjaźniają się ze sobą, albo raczej zawierają układ, który pozwoli im wzajemnie koegzystować na poziomie dobrej znajomości. Razem zakładają tajmy klub walk zrzeszający mężczyzn, dla których codzienność przestała być atrakcjna. Z czasem coraz więcej mężczyzn zgłasza się do elitarnego klubu, w którym nie tylko mogą rozładować emocje i uciszyć agresję, ale też zyskują poczucie przynależności do czegoś istotniejszego niż rutyna kolejnych przeżywanych dni.

Tyler Durden jest całkowitym przeciwieństwem bohatera. Jest mężczyzną inteligentniejszym, przystojniejszym, bardziej błyskotliwym i zdecydowanie bardziej stanowczym, wzbudzającym respekt, który potrafi wyegzekwować od otaczających go ludzi takie działania, jakie są dla niego najbardziej pożądane. Jego silna osobowość, zdaje się uzupełniać pozorne niedookreślenie charakteru bohatera.

Opisy wzajemnych doświadczeń i prób, wskazują na silną obecność anarchistycznego stosunku obu mężczyzn do otaczającej ich rzeczywistości. Dla bohatera, który dotąd wyrażał siebie poprzez posiadane rzeczy (przykładem mogą być meble IKEA), poznanie błyskotliwego Tylera Durdena jest doskonałą terapią, pozwalającą mu na zaistnienie w otaczającym go świecie. Wspólna znajomość daje mu poczucie wartości, pewność siebie, większą świadomość podejmowanych decyzji i otwiera możliwości realizacji pragnień. Walki, które toczy z innymi – przygodnymi – mężczyznami, pozwalają bohaterowi na wcielenie się w odwróconą rolę demiurga, stworzyciela chaosu, z którego sam wyczyta constans i istotę rzeczy. Świat Podziemnego kręgu, to świat topiący się w chaosie ograniczeń, uprzedzeń, małostkowości wynikającej z egzystencjalnej pustki. To świat bezkształtnych tworów i paranoidalnych wizji rozdwojonego, chorego umysłu bohatera. „Dla naszego pokolenia szklanym pantofelkiem jest prezerwatywa” – takie określenie łączy w sobie mit sięgania po czystość, doskonałość i pełnię, a jednocześnie niszczy go. Ta symboliczna antylogia, jest doskonałym zobrazowaniem powieściowej rzeczywistości Podziemnego kręgu.

W wielu recenzjach Fight Clubu, spotkałem się ze stwierdzeniem występowania w powieści bezimiennego narratora. Nie do końca tak jest. O ile nikt z bohaterów nie zwraca się do mężczyzny po imieniu, o tyle kilkakrotnie w trakcie akcji utworu imię zostaje wymienione jako przymiotnik, określający części jego ciała, emocji lub też osobowości.

Słuchając Fight Clubu w interpretacji Borysa Szyca ma się wrażenie, że świat przedstawiony w powieści jest opisem wydarzeń z pierwszych stron gazet. Aktorowi udało się uchwycić wyjątkowy klimat stanu umysłu bohatera, w którym szaleństwo przybiera formę logicznego ciągu zdarzeń, a jego pragnienia wydają się brzmieć tak prawdziwie, jak słowa czytane z pamiętnika. Nawet melodia czytanych myśli, czy wyczuwalne uwrażliwienie na emocje bohaterów powieści, zostały idealnie zrównoważone przez lektora. To doskonała interpretacja tekstu Palahniuka! Polecam.

Za audiobooka serdecznie dziękuję Wydawnictwu Niebieska Studnia.

Eric-Emmanuel Schmitt – „Kobieta w lustrze”. Wilk, psychoanaliza i millefiori

2012-04-01T19:18:00.003+02:00

Trzy różne historie, trzy kobiety, dzieli ich wiele lat, ale łączy jedna myśl. Przeświadczenie, że życie w które wkraczają, tak naprawdę nie jest ich życiem.

Brugia – XVI wiek. Anne jest młodą dziewczyną, która ucieka sprzed ołtarza. Philippe miał być dla niej mężem wymarzonym, opiekuńczym, troskliwym. Miał ofiarować dziewczynie przyszłość, o jakiej marzyła niejedna mieszkanka Brugii. Tylko, że te wszystkie pragnienia i marzenia, nie były pragnieniami i marzeniami Anne. Dziewczyna podczas zamieszania, jakie powoduje nieszczęśliwe zbicie zwierciadła podczas przygotowań do zaślubin, ucieka z domu i chroni się w pobliskim lesie. Kontakt z przyrodą pozwala Anne na odkrycie fascynującego ją życia, którego nieustanny strumień przenika wszystko co oddycha, co zostało stworzone, czego pierwiastek istnienia dawał o sobie znać w ciągu wielu wieków trwania świata. Dziewczyna poznaje mnicha – Braindora, by później poznać Pismo Święte, związać się z beginkami i zamieszkać razem z nimi. Przeznaczenie pozwala dziewczynie rozwijać się pod wpływem nauk mnicha oraz grande demoiselle beginek. Po ocaleniu Brugii od napaści wilków, dziewczyna zostaje okrzyknięta świętą „dziewicą z Brugii”. Ale nie wszystkim mieszkańcom podoba się takie życie, jakie prowadzi dziewczyna. Nie każdy potrafi zrozumieć nieskrępowane myśli, słowa i działania Anne, a jej mistycyzm może budzić w wielu umysłach chaos, wprowadzając do nich założenia i przekonania, z których interpretacjami szesnastowieczna rzeczywistość nie potrafi sobie poradzić.

Wiedeń – pierwsze lata XX wieku. Młoda arystokratka Hanna von Waldberg nie potrafi odnaleźć się w roli młodej mężatki. Oczekiwania rodziny męża zdają się przerastać możliwości kobiety. Naciski związane z oczekiwaniem na potomka rodu Waldbergów, prowadzą dziewczynę do sytuacji, w której sama chęć zajścia w ciążę powoduje jej urojenie i wywołuje w dziewczynie frustracje. Franz nie tylko nie potrafi zrozumieć żony, ale też nie jest zdolny do wsparcia jej w problemach, które młoda kobieta doświadcza. Jedyne szczęśliwe chwile, kosztują Hannę majątek. Wydaje fortunę na swoją kolekcję szklanych kul i millefiori, w których zatopione w krysztale kwiaty stanowią dla niej synonim otaczającego ją piękna i realizują potrzebę niezależności oraz bezpieczeństwa. Kobieta nie tylko opłaca kupców, którzy w jej imieniu szukają rzadkich okazów pięknego szkła, ale też kupuje dom, w którym w tajemnicy przed mężem umieszcza swoją kolekcję. Po przykrych doświadczeniach związanych z urojoną ciążą, za namową ciotki Vivi, Hanna rozpoczyna terapię w gabinecie doktora Calgarego – ucznia sławnego Zygmunta Freuda. Kobieta powoli zaczyna nabierać przekonań do możliwości terapeutycznych psychoanalizy. Z czasem też nabiera większego zaufania do doktora Calgarego. Po kilku latach dochodzi do przekonania, iż psychoanaliza daje jej możliwości wyjaśnienia i zrozumienia otaczającego ją świata i ludzi. Postanawia opuścić męża, wyjechać z Wiednia i zacząć praktykować psychoanalizę. Po wielu latach, będąc z przyjaciółką w Brugii, Hanna przeżywa wielką fascynację rękopisami i osobowością szesnastowiecznej mistyczki Anne – „dziewicy z Brugii”. Postanawia napisać jej biografię.

Los Angeles – początek XXI wieku. Anny Lee, gwiazda Hollywood, kończy zdjęcia do jej najnowszego filmu – Dziewczyna w czerwonych okularach. Kobieta swoje problemy emocjonalne gubi na parkietach licznych dyskotek i ekskluzywnych klubów, topiąc je w alkoholu i rozmywając w narkotykowych wizjach. Kolejne związki stanowią dla Anny oswajanie się z nieprzychylnym światem wpływów i zależności. Liczne romanse pozwalają jej uniknąć strachu przed mężczyznami i demaskować ich płytkie potrzeby. Tak się dzieje do momentu, w którym poznaje Ethana – przystojnego pielęgniarza, który wydaje się być ostoją dla poszukującej swojego prawdziwego życia aktorki. Kobieta czuje, że pozwala innym ludziom kierować jej życiem, że wszystkie wybory, jakich dokonywała, tak naprawdę dokonywała jej agentka i nie miały one nic wspólnego z tym, czego sama by po nich oczekiwała. Zbierające się nad jej głową ciemne chmury uzależnień, powodowały jeszcze głębsze stany depresyjne, niż życie pozbawione obecności kamery. Kiedy ból istnienia stawał się nie do zniesienia, na horyzoncie pojawił się Ethan… z chyba jeszcze większymi problemami, niż jej własne demony. Kobieta zdaje sobie sprawę, że czas stawić czoła własnemu życiu. Czas poukładać w odpowiedniej kolejności jej obowiązki i oczekiwania względem nich zweryfikować. Postanawia zadbać o Ethana, a Ethan postanawia walczyć o nią. Pojawiają się nowe propozycje kasowych ról. Anny wszystkie odrzuca. Czytając trzydziesty z kolei scenariusz filmowy, jest zachwycona rolą kobiety – mistyczki. Anny Lee leci ze swoim ukochanym Etanem do Belgii, gdzie ma zagrać „dziewicę z Brugii”.

Eric-Emmanuel Schmitt kreśli wyjątkowo ciekawy tryptyk kobiecy. Trzy bohaterki, których imiona jednoznacznie wskazują na doświadczenie łaski oraz wdzięk – według ich hebrajskiego znaczenia – stanowią obrazy, w których świadomość istnienia zaczyna kiełkować, a następnie wyrasta i staje się kwitnącym krzewem. Pragnienia kobiet zostają ukryte w odbiciu zwierciadeł, którego każda z nich na swój sposób doświadcza. Obserwacja swojego oblicza, pomaga bohaterkom w podjęciu decyzji o zmianie i przewartościowaniu. Pomaga pozbyć się lęków i zacząć żyć w zgodzie z własnymi pragnieniami i w spójności z otaczającym je światem. Lustrzana kula w dyskotece, z którą Anny spada na parkiet, kryształowe kule i millefiori Hanny, które zostają wrzucone do wody oraz drogocenne zwierciadło hrabiny, które zostaje stłuczone – wszystkie na swój sposób, po odbiciu prawdy, ulegają zniszczeniu.

Kobieta w lustrze to także portret mistyczki, kobiety tłumaczącej ludzi przez pryzmat psychoanalizy oraz współczesnej aktorki, cierpiącej na ból istnienia. Autorowi Oskara i pani Róży, już kolejny raz w sposób niezwykle harmonijny udało się przedstawić mechanizmy działania ludzkiej psychiki. Filozof nie tylko nakreślił trzy różne portrety, ale również nadał im barwy i oświetlił w odpowiedni sposób.

„Przestrzeń kosmiczna to wasz salon”. Victor Lodato – „Matylda Savitch”

2012-03-25T19:22:00.009+02:00

Pod kołami pociągu, ginie starsza siostra Matyldy – Helena. Zbliża się pierwsza rocznica tego tragicznego wypadku, który został nazwany przez nastoletnią Matyldę H. S. S. H. – Helena Savitch. Savitch Helena. Dla całej rodziny śmierć dziewczyny staje się dramatem, tragedią. Jest tą chwilą, w której następuję całkowite zniszczenie dotychczasowego życia. Jednocześnie dla każdego z bohaterów śmierć Heleny jest zupełnie innym końcem, zupełnie innego rozdziału życia. Dla ojca, odejście starszej córki stało się więzieniem ciszy, w którym mężczyzna pogrąża się coraz głębiej. Rzeczywistość kolejnych dni staje się bezbarwna i mętna, a przyszłość jest walką, na którą nie ma siły. Dla matki Heleny, jej zniknięcie jest równoznaczne ze zniknięciem jej samej. Kobieta przestaje dostrzegać otaczający ją świat, przestaje słyszeć głos męża i młodszej córki, nie potrafi rozpoznać tęsknoty i żalu od głosu potrzebującego wsparcia. Ta dziwna agnozja rozlewa się coraz bardziej, i zatacza coraz szersze kręgi, otaczając rodzinę Savitchów i rozbijając wszystkie dobre wspomnienia Matyldy. To właśnie Matylda snuje opowieść o trudnych dniach i gorzkich chwilach; poprzez perspektywę jej uczuć, czytelnik poznaje całą rodzinę. Przez kontakt dziewczyny z rodzicami, bohaterka odsłania świat po katastrofie – nie tylko tej z 11 września 2001 roku, czy kolejnych zamachach terrorystycznych, także przez ofiary wojny – i koncentruje wszystkie te doświadczenia w swojej osobie. Szuka wytłumaczenia wydarzeń, które miały miejsce, stawia pytania, na które próbuje szukać odpowiedzi.

Matylda Savitch to dramatyczna opowieść o dorastaniu i dojrzewaniu, pośród brutalnie zerwanej dekoracji spokojnego dzieciństwa. Świat i okoliczności, w których przyszło dziewczynie dojrzewać jest potrzaskaną rzeczywistością, rozbitą szklaną kulą, która kiedyś, dawno temu, skrywała tajemnice. Dziewczyna próbując zbierać szczątki magicznego szkła, rani się boleśnie, a głębokie blizny pozostaną w niej na całe życie.

Matylda podejmuje trud wyjaśnienia okoliczności śmierci siostry. Czyta jej listy i maile, przypomina sobie dzień, w którym zginęła, umieszczając w centrum tej tragedii tajemniczego mężczyznę w ciemnym stroju, który popchnął siostrę pod pędzący pociąg. Czy rzeczywistość była taka, jak o niej myśli bohaterka?

Rozwiązanie zagadki miłosnych doświadczeń Heleny, przeplatają doświadczenia szukającej odpowiedzi Matyldy. Dziewczyna bada granice przyjaźni z Anną i odkrywa kolejne – szeroko pojętego związku z Kevinem. Wydarzenia prowadzą ją do małego domku, ukrytego w zapuszczonym ogrodzie pośród kwitnących róż. Tam Matylda znajduje to, czego szukała. Odnajduje prawdę, która jako jedyna pozwoli dziewczynie na nowo odbudować i posklejać z rozsypanych kawałków rzeczywistość.

Kto ponosi odpowiedzialność za tragedię, która się wydarzyła? Czy możliwe jest porozumienie pomiędzy Matyldą i rodzicami? Czy pragnienie większej miłości, uwagi i troski można ukryć pod płaszczykiem okrucieństwa?

Matylda Savitch Victora Lodato jest debiutem powieściowym dramaturga i poety, uhonorowanym PEN USA Literary Award. Poetycki język powieści, mieści w sobie dyskusje literackie, myśli współczesnej ontologii oraz zagadnienia natury istnienia zła w świecie. Zadaje pytania o rolę i wpływ rodziców na kształt rzeczywistości dziecka, i daje odpowiedzi na pytania, dotyczące kwestii lęku przed odrzuceniem, potrzeby miłości i akceptacji. Często przywoływany Wszechświat, zostaje zogniskowany w postaci głównej bohaterki. Matylda, tak jak nieznana z imienia bohaterka powieści Daphne du Maurer – Rebeka, próbuje zrozumieć wpływ innej kobiety na własne życie. Manderley płonie, a Matylda w chwilach rozpaczy i bezsilności snuje wyobrażenie o pożarze, który mógłby zmienić w popiół wszystkie listy, maile i zdjęcia Heleny. Różnica jest zasadnicza – Matylda kocha swoją siostrę. Rebeka kończy się pożarem, a Matylda Savitch białym śniegiem, okrywającym wszystko dokoła. I ciszą, która po raz pierwszy niesie ze sobą zapowiedź ukojenia, zrozumienia i troski.

Odczarowanie „Cmentarza” lekcjami historii

2012-03-24T18:20:00.004+01:00

Wokół nowej powieści Umberto Eco, nadal toczy się gorąca dyskusja. Cmentarz w Pradze miał swoją polską premierę w dzień zaduszny zeszłego roku, czyli 2 listopada. Powieść pomimo tego, że została opublikowana pod koniec roku, stała się najczęściej kupowaną książką w 2011 roku. Dodatkowo najchętniej czytaną. Cmentarz w Pradze jest opowieścią, w której istnieją obok siebie (i współdziałają) inne, odrębne opowieści, zawierające prawdę historyczną. Są tam historie o masonach, jezuitach, karbonariuszach, spiskach – znanych i mniej znanych – nawróceniach – prawdziwych i fałszywych, a także o Żydach. Umberto Eco bardzo spójnie połączył je w całość, tworząc przy tym powieść brawurową, ciekawą, prawdziwą historycznie – jedynie główny bohater Cmentarza, Simone Simonini, był postacią niemającą potwierdzenia swojego istnienia w historii.

Powieść jednych czytelników zachwyca, innych, po rozpoczęciu lektury, zniechęca do dalszego czytania. Dla jednych jest to książka „dla wszystkich”, inni uważają, że to powieść „dla wymagających czytelników”. (Takie opinie czytelnicze, na swojej stronie internetowej zamieściła popularna księgarnia). W powieści spotykamy doktora Freuda, słyszymy o epizodzie z życia świętej Teresy z Lisieux i śledzimy działania Stolicy Apostolskiej w XX wieku. Wiele wątków jest bardzo zajmujących i wymagających nieco większej uwagi, niż pozostałe. Jednakże, czy rzeczywiście jest tak, że jest to powieść „dla każdego”, albo powieść „dla wymagających czytelników”? Trudno mi zrozumieć, co zdaniem niektórych recenzentów zalicza się w powieści do tego kręgu czytelniczego, który wymaga. Może tu chodzi o wspomnianą, nieco zwiększoną uwagę, która może okazać się pomocna w lokalizacji czasoprzestrzennej wydarzeń powieściowych? Ale czy to są jakieś górne wymagania?

Prawdopodobnie dla wielu czytelników nie są obce okoliczności działania masonerii w XIX i XX wieku, jak również sposoby uwierzytelniania informacji panujące w tych latach. Opis czarnej mszy, nie przywodzi na myśl nic innego, jak coraz częściej wznawiane ostatnio teksty Markiza de Sade'a. Czy Umberto Eco napisał coś nowego? Czy napisał coś, czego właśnie wymagający czytelnik by nie wiedział? Moim skromnym zdaniem – Nie. Oczywiście, Cmentarz w Pradze jest powieścią godną uwagi. Jest powieścią należącą do tych, które na fali Kodu Leonarda da Vinci, są tak chętnie czytane i kupowane. I tu pojawia się pewien paradoks powstania i istnienia. W jednym z wywiadów Umberto Eco przyznał, że „wymyślił” twórcę i bohatera takiego, jakim jest Dan Brown. Zaangażowanego, istniejącego w swojej powieści. O ile powieści Browna są akcją, dzieją się, są praktyką, o tyle powieść Eco jest jej teorią, fundamentem, na którym tamte powstały. To chyba jednak nadal Imię róży z 1980 roku, stanowi podstawę beletrystycznej twórczości włoskiego filozofa.

Jednym z wyjątkowo ciekawych wątków w powieści Cmentarz w Pradze jest „paranoiczny” opis działań głównego bohatera, albo też – właściwiej – opis paranoi, na którą cierpi bohater. Brakuje mi rozwinięcia tego tematu. Brakuje jego genezy. Umberto Eco więcej przekazał istotnych i ciekawych informacji w wywiadach towarzyszących premierze powieści, niż w niej samej. Eco należy do tych wybitnych naukowców, których chce się słuchać w dyskusjach na każdy temat. Tym razem jednak stworzył kalkę historyczną. Doskonałą, spójną, arcyciekawą (dla osób, które nie do końca pilnie uważały na lekcjach historii) i kontrowersyjną. Powieść quasi historyczną, demaskatorską, opowiadającą o strachu, manipulacji, oszustwie, wpływach i roli, jaką odgrywały pieniądze w historii.

Cmentarz w Pradze to też opowieść o komunikacji i o budowaniu racji, opinii i przekonań za pomocą książek.

Wszystkim czytelnikom – tym znającym historię, i tym znającym ją trochę mniej – polecam :)

Zaginione opowiadanie Charlotte Brontë

2012-03-17T17:18:00.004+01:00

W Królewskim Muzeum de Mariemont w Belgii, został odnaleziony rękopis zaginionego przed stu laty opowiadania Charlotte Brontë L’Ingratitude – Niewdzięczność.

Opowiadanie należy do okresu brukselskiego, w którym siostry Brontë napisały około 30 opowiadań w języku francuskim, jako pracę domową dla nauczyciela literatury i języka francuskiego – Constantina Hegera.

Charlotte i Emily przyjechały do Brukseli w lutym 1842 roku, i w tym okresie powstało zaginione opowiadanie. Wydarzenia z tamtego okresu, rzuciły swój cień na późniejszą twórczość Charlotte. Zarówno w Profesorze, jak i w Shirley (powieść niedawno wydana w Polsce) można dostrzec wpływ, jaki wywarł na młodą pisarkę profesor Heger. Elizabeth Gaskell w biografii Charlotte z 1857 roku, wspomina rozmowę z Constantinem Hegerem. Pani Gaskell nie opublikowała wprawdzie wszystkich rozmów, jakie odbyła z profesorem na temat przyjaciółki, ale przytoczyła jego opinię na temat osobowości pisarki:

Powinna była być mężczyzną, wielkim jakimś żeglarzem. Jej niepospolity umysł wyciągnąłby z dokonanych odkryć wnioski prowadzące do odkryć nowych, a jej silna, władcza wola nigdy by nie ustąpiła wobec uporu czy trudności, choćby ona sama miała to przypłacić życiem.

(Elizabeth Gaskell The Life of Charlotte Brontë)

L’Ingratitude odnalezione przez archiwistę muzeum Briana Brackena, opowiada o losach bajkowego szczura, który wbrew woli ojca, wybiera się na wycieczkę po okolicznej wsi.

W grudniu zeszłego roku, został sprzedany na aukcji w Sotheby, za kwotę 690 850 funtów, inny rękopis Charlotte Brontë, pochodzący z 1830 roku - The Young Men Magazine nr 2, którego akcja rozgrywa się w Szklanym Mieście. Baśniowa wyobraźnia sióstr, już w tym czasie miała swoje literackie początki. To w tym okresie powstały dwa wyjątkowe literackie miejsca – Angria i Gondal. Krainy, w których być może narodziły się losy Jane Eyre, Agnes Grey, Katy Earnshaw i Heathcliffa.

Warto wspomnieć, że kilka dni temu nakładem Wydawnictwa MG, została wydana powieść Anne Brontë, nigdy dotąd w Polsce niepublikowana – Lokatorka Wildfell Hall.

Źródło informacji:

http://booklips.pl/newsy/opowiadanie-charlotte-bronte-odnaleziono-po-stu-latach/

Międzynarodowe Targi Książki w Paryżu – Salon du livre 2012

2012-03-16T14:32:00.003+01:00

Od dzisiejszego dnia, aż do poniedziałku, w Paryżu trwać będą Międzynarodowe Targi Książki - Salon du livre 2012. Honorowym gościem tegorocznych targów będzie Japonia, a wśród zaproszonych gości Kenzaburô Oé – laureat literackiej Nagrody Nobla z 1994 roku, który otrzymał to najwyższe literackie wyróżnienie za siłę i poezję w tworzeniu wyimaginowanego świata, w którym życie i mit składają się na poruszający obraz sytuacji człowieka we współczesnym świecie.

Kolejnym zaproszonym gościem jest Yoko Tawada, pisarka mieszkająca na stałe w Niemczech, która w roku 1993 otrzymała Nagrodę Akutagawy. Jest to nagroda, uważana za najbardziej prestiżowe literackie wyróżnienie w Japonii. Yoko Tawada jest autorką m.in. Fruwającej duszy, która została wydana w Polsce w 2009 roku, nakładem Wydawnictwa Karakter.

Również gościem specjalnym tegorocznych targów, będzie Moskwa. Wśród 18 reprezentantów miasta, organizatorzy zaprosili Borisa Akunina.

Tegoroczne targi skupią około 1000 wystawców, a wśród nich gości z zagranicy – z 38 państw. Polski Instytut Książki już po raz 10 uczestniczy w Międzynarodowych Targach w Paryżu. Polska prezentacja odbywa się na stanowisku Y 65, a gościem specjalnym będzie Cezary Wodziński, którego książka Św. Idiota, ukazała się we Francji nakładem wydawnictwa La Différence. W Polsce, książka miała swoją premierę w roku 2000, przygotowaną przez polskiego wydawcę – słowo/obraz terytoria.

W trakcie trwania targów, organizatorzy przygotowali panele dyskusyjne: Od książki do filmu – poruszający kwestie ekranizacji literatury oraz Literatura na agorze, którego głównym tematem będzie obecność literatury w dyskusjach społecznych. Dodatkowym tematem debat będzie Kultura Mangi, a także szersze zagadnienia kreskówek i literatury przeznaczonej dla młodych odbiorców.

Godziny otwarcia Międzynarodowych Targów Książki:

· 16 –17 marca 2012 (piątek – sobota) – 10:00-21:00

· 18 marca 2012 (niedziela) – 10:00-20:00

· 19 marca 2012 (poniedziałek) – 13:00-19:00

Spotkania z profesorem Cezarym Wodzińskim, odbędzie się w sobotę 17 marca w godzinach od 14.00 do 16.00 – Salon du livre, Porte de Versailles, pavillon 1 - stoisko Y 65 oraz o godz. 17.00 w Bibliotece Polskiej w Paryżu – Bibliothèque polonaise de Paris - 6, quai d'Orléans, 75004 Paris.

Źródła informacji:

http://www.salondulivreparis.com/

http://www.culture.pl/kalendarz-pelna-tresc/-/eo_event_asset_publisher/L6vx/content/targi-ksiazki-w-paryzu-2012-polskie-stoisko

Orange Prize for Fiction 2012

2012-03-13T19:22:00.004+01:00

W Dzień Kobiet, w Londynie, została ogłoszona lista książek nominowanych do Orange Prize. Pośród nominowanych pisarek znalazły się Emma Donoghue, autorka bestsellerowego Pokoju oraz Anne Enright, laureatka Nagrody Bookera w 2007 roku, za powieść The Gathering – wydaną w Polsce pod tytułem Tajemnica rodu Hegartych.

Warto wspomnieć, że powieść zeszłorocznej zdobywczyni nagrody – The Tiger's Wife, ukaże się już niebawem, bo 18 kwietnia, nakładem wydawnictwa Drzewo Babel. Téa Obreht jest do tej pory najmłodszą laureatką tej prestiżowej nagrody.

A oto nominowane powieści:

Island of Wings – Karin Altenberg
On the Floor – Aifric Campbell
The Grief of Others – Leah Hager Cohen
The Sealed Letter – Emma Donoghue
Half Blood Blues – Esi Edugyan
The Forgotten Waltz – Anne Enright
The Flying Man – Roopa Farooki
Lord of Misrule – Jaimy Gordon
Painter of Silence – Georgina Harding
Gillespie and I – Jane Harris
The Translation of the Bones – Francesca Kay
The Blue Book – A.L. Kennedy
The Night Circus – Erin Morgenstern
The Song of Achilles – Madeline Miller
Foreign Bodies – Cynthia Ozick
State of Wonder – Ann Patchett
There but for the – Ali Smith
The Pink Hotel – Anna Stothard
Tides of War – Stella Tillyard
The Submission – Amy Waldman

Źródło informacji: http://www.orangeprize.co.uk/prize.html

Kamelie i parawany. Justine Picardie – śladami Coco

2012-03-11T13:07:00.004+01:00

Trudno sobie wyobrazić współczesną modę bez rewolucji, która pozwoliła na porzucenie w pewnych momencie ciężkich i długich sukien, na rzecz prostych form spódnic i wygodnych bluzek. W centrum uwagi stoi kobieta. W podwójnej roli. Po pierwsze jako współczesna wizjonerka zasad ubioru i stylu, w którym zmianie podlega nie tylko wygląd zewnętrzny, ale też i sposób bycia oraz postrzegania siebie pośród tłumu. Na miejscu drugim: kobieta – reprezentantka pragnień i skrytych myśli wielu kobiet. Kobieta wolna – wolnością, o której często pisała Doris Lessing, dającą jej możliwość wybóru postawienia wszystkiego na jedną kartę (w jej przypadku będzie to karta z numerem 5, leżąca na biurku, jak zostawiła ją pośród innych kart tarota, obok wachlarza, okularów, papieru listowego i kopert).

To, co było największą bronią nadchodzących zmian, wyłaniało się z lęku przed śmiesznością. Z lęku, jaki towarzyszył kobietom (i towarzyszy nadal) przed skrępowaniem, uwięzieniem w ciasnym gorsecie stroju i maski, pod którą ukryte jest ciało. Ta śmieszność dotyka wrażliwość bez względu na płeć. A to, co ochroniło – i nadal chroni – przed śmiesznością, to strój. Rewolucja nie mogłaby się odbyć, gdyby nie uciemiężenie ciała. Ograniczenie ruchów i swobody myślenia. I gdyby nie prostota istnienia razem ze sobą kolorów, które przemawiają za wszystkie inne. Które mieszczą w sobie całą paletę barw.

Kamelie.

Pierwszym z czynników zmian, jakie wprowadziła Coco Chanel do świata mody i stylu, jest inspiracja. Dzisiejszy design, który jest organizatorem przestrzeni pokoju, biura, domu czy mieszkania, bardzo wiele zawdzięcza nauce sposobu myślenia Gabrielle Chanel. Nie zapominając o strojach, zapachach, pościeli i ogrodach. O ile William Morris marzył o takiej cyrkulacji piękna, które dotykałoby każdej sfery ludzkiego życia, o tyle Coco Chanel takie marzenie urzeczywistniła.

Wszystko zaczęło się w Aubazine, opactwie cysterskim, założonym w 1135 roku przez świętego Stefana. Tam rozpoczęła się nauka surowości, prostoty wyrazu, powściągliwości i idei piękna. Dążenie do doskonałości w sposobie bycia, dla Chanel było jednoznaczne z odrzuceniem ram i ograniczeń, często wynikających z płytkiego i braku perspektywicznego myślenia u innych. Wśród przytłaczających ludzi i ich strojów, Coco musiała odnaleźć wyjście, które gwarantowałoby nie tylko poczucie bezpieczeństwa, ale i umożliwiało rozwój. To stanowiło początek. A w połączeniu z inspiracją, taki sposób myślenia dawał szanse na narodziny nowej idei, w której kobieta nie byłaby zależna od mężczyzny – przynajmniej w kwestii finansowej i – co ważniejsze – w sposobie funkcjonowania. Pierwsze i jedne z najważniejszych inspiracji, pojawiły się jeszcze w klasztorze w Aubazine. Gwiazda, czerń i biel oraz kwiaty kamelii, już do końca życia będą towarzyszyły Coco i inspirowały ją do nowych pomysłów, szycia strojów i wykańczania ich szczegółowymi detalami, zawierającymi ślady owych inspiracji. Kiedy w roku 1932, projektantka wystawi kolekcję biżuterii swojego autorstwa Bijoux de Diamants, naszyjniki – brylanty zatopione w platynie – przybiorą formę gwiazd, komety i kokardy.

Inspiracja kwiatami kamelii i gwiazdą, są widoczne u Chanel zarówno w detalach – guzikach żakietów i bluzek, a biel płatków kwiatu, odzwierciedla kolor jej licznych kreacji.

Parawany.

Justine Picardie podążając śladami Coco, przygląda się nie tylko jej wizjonerstwu kolorystycznemu i pod względem formy. Ucieka się również do zaglądania za koromandelskie parawany, które stanowiły dekorację wnętrz pomieszczeń projektantki. Czy były tylko dekoracjami, detalami, sprawiającymi tak wiele przyjemności?

Może ich symbolika zawarta jest w swoistej izolacji świata zewnętrznego, od świata kreacji. Może stanowiły nieprzekraczalną granicę dwóch światów. Ich zdobienia – bardzo często były to białe ptaki i kwiaty kamelii – przypominały ich właścicielce o surowości i dzieciństwie, które spędziła samotnie w klasztorze. Może też były przypomnieniem skromnej formy i jednoznacznej treści, która wyraża to, co przedstawia. Ptak – wolność i biel – doskonałość.

Coco Chanel. Legenda i życie jest solidnym śledzeniem kroków wielkiej projektantki i wyjątkowej kobiety. Nie pozostawia wielu znaków zapytania – o czym nie wie – milczy, o czym chce powiedzieć, mówi wszystko, co ma do powiedzenia na ten temat. I może właśnie dlatego, książka pozostawia pewien niedosyt. Ale jest to niedosyt konstruktywny, zachęcający do działania, odkrycia i zrozumienia, w jaki sposób jedna kobieta, zmieniła sposób myślenia wielu ludzi.

Tak, jak w literaturze pojawiły się: Anna Karenina – i opowiedziała o miłości, Isabel Archer, która postanowiła sprzeciwić się swojemu przeznaczeniu i Małgorzata Gautier – dama kameliowa, ulubiona bohaterka Gabrielle, tak i Coco postanowiła opowiedzieć o kobiecie. Jej sile, niezależności, wytrwałości i pragnieniach.

Trzydzieści pięć błysków, albo inne „Baloniki”

2012-02-11T17:21:00.003+01:00

W wierszu wszystko jest zamknięte i doskonałe jak w absolucie. Bo taka jest natura poezji. Jakkolwiek stawia pytania i próbuje na nie udzielać odpowiedzi, robi to z koronkową precyzją białej nici. W tym przypadku opowieść zaczyna się od świętego Pawła z Tarsu, Apostoła, który prawdopodobnie wiosną 55 roku, w Efezie, napisał Pierwszy List skierowany do mieszkańców Koryntu. 13 Rozdział tegoż Listu, to jedne z najpiękniejszych słów, jakie kiedykolwiek zostały wypowiedziane opisując naturę miłości.

Tomik poezji Gadu gadu, otwiera Hymn o poetkach. Wiersz opisuje naturę poetki, a dokładniej poetek, kobiet, których treścią staje się widzenie i wyrażanie świata, posługując się starożytnym językiem poezji. Językiem, który ulegał wielokrotnym przemianom na przestrzeni wieków, ale który zawsze pozostawał wierny tym jedynym w swoim rodzaju układom słów, które mieściły w sobie tysiące i miliony dialogów, setki zagadnień. Które potrafiły udźwignąć ciężar rzeczywistości, teorię bytu i zamknąć je w jednym, małym ziarnku piasku, zrodzonym czasem nawet z jednego tylko słowa.

Jak wygląda współczesna poetka? Czy wygląda tak, jak została przedstawiona przez Annę Dwojnych? Czy jest taka, jak w wierszu? Na kolejnych stronach spotykamy Jezusa i Piotra, niewymienionego z imienia, ale wyraźnie obecnego papieża Polaka, Edgara Allana Poe, Safonę, a także Sylwię Plath. Tomik rozpoczyna się przywołaniem Nowego Testamentu, a kończy wspomnieniem Starego. Wiersze Anny Dwojnych, są spojrzeniem na otaczającą rzeczywistość oczyma poetki – socjolożki. Ale też są palimpsestami, które przy zrzuceniu z siebie pierwszej warstwy tekstu, odsłaniają wnętrza, w których pojawiające się pytania należą do metafizyki, do gruntu zainteresowań strukturą rzeczywistości. Indywidualne (Związek z K. a chaos deterministyczny), a czasami nawet intymne (*** ostatnio bawię się) podchodzenie do świata i widzenie siebie w opozycji do przeżytych wydarzeń, w kategorii uwrażliwienia na odbierane bodźce, stawiają młodą poetkę w szeregu ze wspomnianą autorką doskonałego Kolosa i Ariela. Dodatkowo, dzięki socjologicznemu podejściu, wiersze z Gadu gadu są zwierciadłem współczesnego świata i lustrem współczesnej poetki. Ocalają poezję przed sekularyzacją, a ich lodowatość pobudza do życia to piękno, które jakże często jest zamknięte w cierpieniu i bólu.

Heathcliff,

czemu dziś tak cicho

nienawidzisz

chodź pójdziemy na wzgórza

znów będzie tak zimno i spokojnie

doskonale aż do bólu

tylko wtedy kwitną

wrzosy

To wiersz Moi kochankowie mieszkają na Woronicza a ja chcę dożyć spokojnej starości.

Gadu gadu o ironicznym tytule – bo to jest zupełnie tak, jakby ktoś w bukiecie z różowych stokrotek ukrył trzy białe orchidee – jest pełen wyrazistych spojrzeń i krótkich westchnień. Prostota utworów, jest ich elegancją. Ten tomik poetycki jest debiutem. Jest to też poprzeczka wysoko postawiona dla jego autorki. Utwory w nim zawarte nie męczą, posiadają pozorną lekkość ciężkich zagadnień, a zmysł obserwacyjny i język poetycki, pozwalają autorce rzeczywistość „przeliczać na wiersze”. Przedstawiają portret współczesnej młodej damy, która nie dosyć, że świetnie opanowała starożytny język poezji, to jeszcze „czyta Doktora Żywago i nosi perły” – więc robi rzeczy, które w jej wieku uchodzą za dawno zapomniane.

"Jakby się głośno myślało"

2012-02-05T15:41:00.006+01:00

Poezja powinna być czytana tak, jakby się głośno myślało. To dobra i cenna rada poetki –Wisławy Szymborskiej. I właśnie Jej poezję tak powinno się czytać. Jakby czytało się życie, które właśnie trwa, które mija, teraz jest takie, a po chwili staje się inne. Wiersze często są fotografiami perfekcyjnej pamięci, która przetworzyła widziany obraz na własny użytek, tak, jak malarz miesza farby, aby powstała właściwa barwa nieba i chmur. Od tego zależy nie tyle powodzenie obrazu, ile właściwe upamiętnienie świata. Właściwe, więc takie, w którym wszystko jest na odpowiednim miejscu. Prawdziwy dom poety, kryje się za uśmiechem na twarzy, za rozmowami, za monologiem przyrody i rzeczywistości – często niesprzyjającej. I za brakiem wiedzy. Bo cóż innego jest wierszem, jeśli nie pytanie i próba odpowiedzi na to pytanie? Uzyskaniem pewnego nurtującego zagadnienia, w którym umysł gubi się i próbuje znaleźć punkt odniesienia, albo odkryć zupełny jego brak. „Nie wiem” nie oznacza koniec, lecz początek pracy i wysiłek stawiany poezji. To przyznanie się do poszukiwań, które się jeszcze nie zakończyły; jest to też próba zamknięcia niepoznanego dotąd, w posłusznych słowach i w porządku myśli. Poeta to metafizyczny naukowiec, którego dogmaty zmuszają do myślenia. W których staje się jasne, że zwyczajność jest tym, co zadziwia. Co jest niezwykłe i – jak to możliwe? – dotychczas w jakiś dziwny sposób niezauważone.

Wisława Szymborska

Pochwała snów

We śnie

maluję jak Vermeer van Delft.

Rozmawiam biegle po grecku

i nie tylko z żywymi.

Prowadzę samochód,

który jest mi posłuszny.

Jestem zdolna,

piszę wielkie poematy.

Słyszę głosy

nie gorzej niż poważni święci.

Bylibyście zdumieni

świetnością mojej gry na fortepianie.

Fruwam, jak się powinno,

czyli sama z siebie.

Spadając z dachu

umiem spaść miękko w zielone.

Nie jest mi trudno

oddychać pod wodą.

Nie narzekam:

udało mi się odkryć Atlantydę.

Cieszy mnie, że przed śmiercią

zawsze potrafię się zbudzić.

Natychmiast po wybuchu wojny

odwracam się na lepszy bok.

Jestem, ale nie muszę

być dzieckiem epoki.

Kilka lat temu

widziałam dwa słońca.

A przedwczoraj pingwina.

Najzupełniej wyraźnie.

(Wiersz z tomu Wszelki wypadek, 1972. Obraz – Mleczarka Jana Vermeera, 1658-1661)

Odeszła poetka…

2012-02-04T14:46:00.007+01:00

Z odchodzeniem jest pewien kłopot. Nigdy nie wiadomo do końca, czy zostać, czy już odejść. Co lepszego ma dla nas do zaoferowania życie, kiedy postanowimy zostać kilka dni dłużej – powiedzmy – w Zakopanem, czy nad morzem, a może powinniśmy już wracać, tam, skąd przyszliśmy? Odchodzenie też przeważnie jest trudne, bo jest romansem smutku z radością. Smutek prawie zawsze chodzi ubrany w ciemny, gruby płaszcz, z kapeluszem na głowie – z racji wieku – a radość, zawsze gorąca, szczera i hojnie obdarzająca uśmiechami, szczupłą dłonią strąca ciemny kapelusz z głowy smutku. Taki kwitnący romans nie może się udać, a jednak wbrew pozorom – ma się doskonale w obliczu ironii świata.

Odeszła poetka. I cóż z tym zrobić? Ze smutkiem, po Jej śmierci i radością, że była i pisała. Ten naturalny stan rzeczy, nie był jej obcy. Trwanie i przemijanie, zmiany. Było, minęło. Było, więc minęło – napisała w wierszu Metafizyka.

Teraz albo nigdy wiatr porusza chmurą,

bo wiatr to właśnie to, co tam nie wieje.

I wkracza żuk na ścieżkę w ciemnym garniturze świadka

na okoliczność długiego na krótkie życie czekania.

A mnie tak się złożyło, ze jestem przy tobie.

I doprawdy nie widzę w tym nic

zwyczajnego.

Jest to fragment wiersza *** Nicość przenicowała się także i dla mnie z tomu Wszelki wypadek z 1972 roku.

I jeszcze jeden wiersz. Z uśmiechem na twarzy wspominam, jak powiedziała, że w filmach Woody’ego Allena, bohaterowie jeszcze czytają książki…

Nieczytanie

Do dzieła Prousta

nie dodają w księgarni pilota,

nie można się przełączyć

na mecz piłki nożnej

albo na kwiz, gdzie do wygrania volvo.

Żyjemy dłużej,

ale mniej dokładnie

i krótszymi zdaniami.

Podróżujemy szybciej, częściej, dalej,

choć zamiast wspomnień przywozimy slajdy.

Tu ja z jakimś facetem.

Tam chyba mój eks.

Tu wszyscy na golasa,

więc gdzieś pewnie na plaży.

Siedem tomów – litości.

Nie dałoby się tego streścić, skrócić,

albo najlepiej pokazać w obrazkach.

Szedł kiedyś serial pt. Lalka,

ale bratowa mówi, że kogoś innego na P.

Zresztą, nawiasem mówiąc, kto to taki.

Podobno pisał w łóżku całymi latami.

Kartka za kartką,

z ograniczoną prędkością.

A my na piątym biegu

i – odpukać – zdrowi.

(Tutaj, Kraków 2009)

Literatura belle èpoque: Colette – „Klaudyna odchodzi”

2012-01-31T20:02:00.004+01:00

Narratorką ostatniej części Klaudyny jest młodziutka Annie, której mąż wyjechał do Buenos Aires. Osamotniona kobieta, na polecenie swojego męża – Alaina, ma prowadzić Dziennik jego podróży, w którym będzie zapisywała wszystkie wydarzenia mające miejsce podczas jego nieobecności. Mąż Annie zostawia jej szczegółowe instrukcje, dotyczące prowadzenia domu w należytym porządki i zgodnie z jego życzeniem oraz listę nazwisk osób, z którymi kobieta powinna się spotykać podczas jego nieobecności, a także takich, których powinna unikać. Zdecydowanie do tej drugiej grupy zaliczył Klaudynę i Renauda. Osobą, z której zdaniem młoda Annie powinna się liczyć, jest siostra Alaina – Marta. W sytuacjach, które zmuszą kobietę do podejmowania decyzji, co do których ma wątpliwości, powinna zasięgać rady Marty.

Pierwotna tęsknota za mężem, stosunkowo szybko przeradza się w towarzyską ciekawość i różnorodność otaczających ją osób. Dodatkowo nadzwyczaj często zdarzają się krępujące sytuacje, w których Annie spotyka Klaudynę wraz z Renaudem, które budzą w młodej mężatce sprzeczne uczucia i intensywne emocje. Światopogląd Annie daleko odbiega od światopoglądu Klaudyny, a jej styl bycia zdaje się pochodzić z zupełnie różnej rzeczywistości, niż rzeczywistość Klaudyny. Podróż do Arriège jeszcze silniej ukazuje Annie różnice, które występują w sposobie wyrażania emocji i uczuć przez kobiety w stosunku do mężczyzn. Dziennik podróży przestaje być pomału dziennikiem podróży, a staje się pamiętnikiem zdobywania niezależności i dojrzałości emocjonalnej kobiety, która po latach przebywania w złotej klatce, zaczyna dostrzegać jej złote i mocne pręty. Pod wpływem licznych obserwacji w kobiecie zachodzi zasadnicza zmiana – z uległej i potulnej przykładnej żony, czekającej na powrót męża, Annie staje się kobietą świadomą swoich błędnych wyborów i katastrofalnych decyzji. Staje także przed kolejnymi, jeszcze trudniejszymi niż dotychczas wyborami, które są wynikiem jej dojrzałości jako niezależnej kobiety, dla której stało się jasne, że świat, który uważała za jedyny i niepowtarzalny, tak naprawdę jest tylko kpiną, oszustwem i zniewoleniem, ułudą, którą postawiono jej przed oczami i kazano wierzyć w jej prawdziwość.

Klaudyna odchodzi jest chyba najbardziej rozbudowaną częścią cyklu, w szczególności w strukturze psychologicznego rozwoju bohaterów oraz ich różnorodności w prezentowanych zachowaniach, widzianych z perspektywy powieści psychologicznej i inicjacyjnej. Błyskotliwość dialogów, myśli i porównań – nadal w znacznej mierze Klaudyny – jest tym, co nadaje powieści, oraz całemu cyklowi, niepowtarzalny klimat życia w pierwszych latach dwudziestego wieku. Malwina Wapińska na łamach „Dziennika Gazety Prawnej”, trafnie opisała połączenie niezwykłego charakteru młodej kobiety z czasami, w jakich przyszło jej istnieć – wprawdzie tylko (lub aż) za sprawą Colette, ale jednak z olbrzymią wpływem na rozwój czytelnictwa i zmianę światopoglądu literackiego epoki. Klaudyna… smakuje jak czekolada z dodatkiem chilli – to rozkoszna słodycz z solidną dawką pikanterii. Trzeba było wielkiego talentu, by połączyć to wszystko we właściwych proporcjach.

Wielki świat Paryża i sielski Montigny, mają w sobie piękną literacką cząstkę postaci wyjątkowej, która ofiarowała tym miejscom coś, co w kolejnych latach stało się ikonicznością dla literatury światowej, i co już zawsze będzie kojarzone z Paryżem początku XX wieku oraz zapachem kwiatów zrywanych na łąkach Montigny. Klaudyna dodała literaturze świeżości spojrzenia i nauczyła ją oddychać pełną piersią. Otworzyła okno w ciepły, letni dzień i przewietrzyła pokój, który już od dłuższego czasu pozostawał dla wielu czytelników duszny i w bezruchu świadomości istnienia dynamicznej postaci, o smaku słodkiej „czekolady z chilli”.

Potrzaskane kłamstewka, albo lustro Doriana Graya. Chuck Palahniuk „Powiedz wszystko”

2012-01-25T22:26:00.004+01:00

Element zaskoczenia jest nie tyle ciekawy z punktu braku świadomości jego nadejścia, ile z logicznego punktu uzasadniającego fakt, iż ma nastąpić. Takich elementów zaskoczenia jest wiele w powieści Chucka Palahniuka Powiedz wszystko. Książka opowiada historię ostatniej wielkiej miłości odchodzącej gwiazdy (nie tylko) ekranu – Katharine Kenton. Kiedy staje się jasne, że jako aktorka może mieć jeszcze wiele interesujących rzeczy do pokazania, a jako kobieta jeszcze wiele do przeżycia, na nadchodzące szczęście zaczyna się kłaść cień niezrozumiałego zagrożenia. Kobieta odnajduje pośród śnieżnobiałych koszul swojego nowego ukochanego Webstera Carltona Westwarda III, maszynopis dziwnego pamiętnika o jej związku mężczyzną, zatytułowany Niewolnik miłości. Tekst zawiera wymyślone, ale bardzo szczegółowe opisy intymnych doświadczeń pary kochanków. Kathie razem ze swoją powiernicą, służącą, przyjaciółką i guwernantką w jednym – Hazie Coogan – dochodzą do wniosku, że mężczyzna jest tak naprawdę szaleńcem, który planuje zabić aktorkę, a po jej śmierci opublikować oczerniający ją tekst. Wielka miłość kobiety, w jednej chwili zamienia się za sprawę instynktu obronnego, w śmiertelną i destrukcyjną walkę o przetrwanie. W walkę o wpływ na rozwój wydarzeń.

Książka jest utrzymana w konwencji powieści, opowiadających o złotych latach ery kinematografii. Hollywood – jako miejsce narodzin gwiazd, ale również towarzyszącego im osamotnienia, wszelkiego rodzaju uzależnień oraz pragnienia wiecznej młodości i piękna – nie istnieje bez przeżyć bohaterki, o których czytelnika informuje Hazie Coogan. To z perspektywy Katharine Kenton, blichtr epoki zyskuje swoją kolorystykę oraz kształt. Czas w powieści jest odmierzany nie za pomocą wskazówek zegara, lecz za pomocą premier popularnych piosenek pierwszej połowy XX wieku. Z totalnego – zamierzonego – chaosu nazwisk i nazw, udaje się odczytać prawidłowość, którą autor zaczyna sumować od czwartej sceny, III aktu. Obraz samotności wśród tłumu, zwielokrotniają dodatkowo uchwycone przez kamerę sceny, ich opisy i retardacje detali stroju, klejnotów oraz cielesności bohaterów – Webstera i Kathie.

Chuck Palahniuk stworzył powieść minimalistyczną, a jednocześnie bardzo bogatą w detale i trudną w tym sensie, że psychologia wszystkich bohaterów powieści jest przekazana przez osobę trzecią w sposób całkowicie selektywny. Jedynym zupełnym rysem charakteru, jest rys osobowości Katharine Kenton. Czytelnik nie poznaje ani Webstera Carltona Westwarda III, ani nie może przełamać rozmytego charakteru Hazie Coogan. Pokojówka aktorki jest reżyserem absolutnym – w ostatnich zdaniach powieści, bohaterka zapowiada swój znaczący wpływ na losy świata gwiazd ekranu, co symbolizuje postać małej dziewczynki siedzącej na kolanach kobiety. Jest to dziecko adoptowane przez Katharine Kenton, pozostające pod opieką Hazie, które powiernica gwiazdy przedstawia jako Norma Jean Baker. Dla czytelników ta zapowiedź narodzin przyszłej ikony kina, jest jednoznaczne z enigmatycznością jej życia, na które wpłynie fikcyjna postać Hazie Coogan. Ciąg dalszy powieści nie istnieje, ale jednocześnie jest znany.

Warto też wspomnieć o pewnej „zapachowej” niekonsekwencji autora. Dla uważnego czytelnika – L’Air du Temps wprowadził na rynek dom mody Niny Ricci w roku 1948, natomiast Norma Jean Baker, bardziej znana jako Marilyn Monroe, urodziła się 1 czerwca 1926 roku. W finałowej scenie Hazie Coogan trzyma na kolanach blond aniołka. Według dat albo Katharine Kenton nie mogła używać perfum L’Air du Temps, bo z chwilą kiedy powstały, już nie żyła, albo blond aniołek na kolanach Hazie Coogan musiał mieć ponad 20 lat. W roku 1948 „blond aniołek” miał już debiut aktorski za sobą. Istnieje jeszcze jedna możliwość. Może to wcale nie jest „zapachowa” niekonsekwencja autora, a jedynie specyficzne Wcielenie…

Warto podkreślić, że powieść jest bardzo ciekawa językowo i strukturalnie. Sposób prezentacji tematu jest tym ciekawszy, im więcej w tekście chaosu nazwisk oraz wymienionych ról, w które wcieliły się gwiazdy Hollywoodu. Książka oprócz tego, że jest parodią romansu, to jest też romansem z kryminałem oraz doskonałą powieścią psychologiczną. Autor dał w niej dowód swojej przenikliwości i niezwykłej znajomości ciemnych zaułków ludzkiej natury.

Zdecydowanie polecam!

Za książkę serdecznie dziękuję Wydawnictwu Niebieska Studnia.

O tym, jak chłopiec, jamnik i demon ratują świat. John Connolly „Wrota”

2012-01-22T20:41:00.003+01:00

Po enigmatycznej i poniekąd kontrowersyjnej powieści Johna Connolly’ego Księga rzeczy utraconych, czytelnik dostaje do rąk Wrota. Powieść równie ciekawą, dedykowaną tym razem nastolatkom. Chociaż dorosły czytelnik, czytając książkę, będzie miał nie mniejszy uśmiech na twarzy, niż nastolatek…

Powieść jest historią małego, angielskiego miasteczka Biddlecombe i zamieszkującego w nim jedenastoletniego Samuela Johnsona. Chłopiec wraz z wiernym towarzyszem, jamnikiem Boswellem, pojawił się przed drzwiami domu państwa Abernathy, przy alei Crowleya 666, dwudziestego ósmego października, na dwa dni przed Halloween, w nadziei uzyskania słodyczy z okazji nadchodzącego święta. Pan Abernathy nie jest zachwycony najściem chłopca, z bardzo konkretnego powodu. W piwnicy domu czekała na niego żona, razem ze znajomymi – Doris i Reginaldem Renfield. Wszyscy byli przebrani w czarne, długie szaty.

Samuel usiadł na małym murku, przed domem państwa Abernathy, gdy w pewnej chwili coś rozbłysło za jego plecami zimnym, niebieskim światłem. W powietrzu zaczął unosić się obrzydliwy zapach zgniłych jaj. Zaciekawiony chłopiec podszedł do piwnicznego okienka i zajrzał do ciemnego pomieszczenia, z którego sączyła się niebieska poświata. To, co zobaczył, nie miało nic wspólnego z przebraniami z okazji Halloween… Czworo dorosłych, zostało kolejno wciąganych i wypluwanych przez „coś”, co znajdowało się w niebieskim portalu o kształcie pierścienia. Chłopiec dostrzegł jak z mgły wyłania się postać sąsiadki. Po tym, co zobaczył, wiedział, że pani Abernathy, wcale nie jest panią Abernathy, a to, czego był świadkiem, wymaga natychmiastowego powiadomienia dorosłych – o wszystkim będzie musiał powiedzieć swojej mamie, tylko czy mama uwierzy w coś, w co trudno uwierzyć?

Tak rozpoczyna się opowieść o chłopcu, który postanowił uratować świat przed najazdem demonów; który postanowił zrobić wszystko, żeby świat się jeszcze nie skończył. Czytelnik spotyka w niej mnóstwo różnych postaci – mniej i bardziej sympatycznych – z których każda wyróżnia się wyjątkowym charakterem, osobowością oraz poczuciem humoru. Poznajemy sympatycznego i „dobrze wychowanego” Głumba, demona, który jest Dopustem Pięciu Bóstw, wyjątkowo złośliwą i niebezpieczną panią Abernathy, która wcale nie jest panią Abernathy, wielebnego pastora Usshera oraz zakrystiana pana Berkeley’a z parafii świętego Cykorusa, próbujących ocalić świat przed zmartwychwstaniem złego Biskupa Bernarda Bydlaka, a także Marię i Toma, przyjaciół Samuela, którzy pomogą mu w ocaleniu świata. Niemałą rolę w powieści odgrywają naukowcy pracujący w CERN-ie, którzy jako jedyni uwierzyli w opowieść chłopca o demonach chcących przejąć władzę na Ziemi i w całym Wszechświecie.

W powieści niezwykle interesujące są przypisy. Pozostają one nie tylko specyficznym źródłem wiedzy, lecz również swoistym głosem uzupełniającym akcję utworu, tłumaczącym i przedstawiającym trudne sytuacje, widziane z perspektywy nastolatka. Komizm powieści, oparty na różnicowaniu trzech światów – świata dorosłych, dzieci oraz demonów – tworzy wyjątkowy klimat komedii grozy, w której na właściwym miejscu znajdują się wszyscy, może poza demonami. Wyjątkowo trafne spostrzeżenia, dotyczące życia dorosłych, które przedstawia Samuel, stanowią doskonałą perspektywę dla dojrzałych czytelników powieści. Perspektywę, która odsłania postrzeganie własnego świata, osoby, problemów i otwartości – bądź jej braku – na potrzeby dzieci. Dodatkowo daje możliwość wniknięcia w bogatą, dziecięcą fantazję, dla której nie ma ograniczeń, murów i barier z żadnej strony. Której królestwo wydaje się niczym nieograniczone. John Connolly, dodatkowo bierze pod ironiczną i komediową lupę naukowców. Dorosłych, dla których marzenia i możliwości stanowią jedność. Dla których nie istnieją ograniczenia – tak, jak w przypadku dziecięcej fantazji, wszystko wydaje się możliwe i uzasadnione. Czytając Wrota – nawet opisy groźnych demonów – odnosi się wrażenie, że autor w całości pozbawił złych bohaterów ich demoniczności, ich prawdziwej natury przebiegłości, sprytu, złośliwości, przy jednoczesnym zachowaniu trudności i powagi sytuacji. Kiedy należy się bać – należy się bać na niby, ale należy to robić. Wcale nie oznacza to jednak udawania, czy kłamstwa. Bardziej ma na celu zrozumienie różnić występujących pomiędzy bohaterami. Jest to też próba przedstawienia inności światów – ludzkiego i demonicznego, dorosłego i dziecięcego, a także podkreślenie jednolitości w sposobie podchodzenia do sposobu rozwiązywania zagadek świata – przez dzieci oraz naukowców. Wrota to także powieść o potrzebie przyjaźni i odkrywaniu własnej natury w sytuacjach wyjątkowych – oczywiście przedstawiona w sposób komiczny i śmieszny, ale nie prześmiewczy. Są to sytuacje opisane z właściwą dozą przyjaźni i zrozumienia, porządku i sympatii dla bohatera, któremu akurat przypadło w udziale coś, co może nie wygląda ładnie, ale co bohater stara się ze wszystkich sił odmienić, żeby chociaż trochę lepiej wyglądało :)

Jeśli ktoś szuka powieści, która wywołuje uśmiech na twarzy, to jest to doskonała powieść, żeby zacząć się uśmiechać :)

Za książkę serdecznie dziękuję Wydawnictwu Niebieska Studnia.

Paszporty POLITYKI 2011 - Literatura

2012-01-16T20:13:00.003+01:00

Już jutro poznamy nazwiska laureatów Paszportów POLITYKI 2011.

W kategorii Literatura, pojawiły się nominacje dla trzech panów. Oto oni:

Szczepan Kopyt – za tomik poetycki wraz z płytą Buch.

Szczepan Kopyt tworzy kapitalne wiersze zaangażowane i angażujące, dzięki którym poezja na powrót staje się tym, co wspólne. Niczym współczesny aojda zwraca ludziom pieśń, która zbyt długo była trzymana w postmodernistycznych laboratoriach literackich. Nie opiewa bogów, lecz świat przez nich opuszczony. Nie pisze o herosach, lecz o „bohaterach klasy robotniczej”. Grzegorz Jankowicz

Nominacja za umiejętność wchodzenia w szkodę wszystkim dyskursom i wszczynania rebelii lingwistycznej na każdym polu językowym. Przemysław Czapliński

Mikołaj Łoziński – za powieść Książka.

Jego „Książka” to powieść o rodzinnych sekretach; o tym, co sprawia, że ludzie są ze sobą, nie mogą bez siebie żyć, choć robią sobie nieraz rzeczy straszne albo rzeczy, których robić by sobie nie chcieli. Opisany przez Freuda czarny „romans rodzinny” nie ma w naszej literaturze zbyt wielu inscenizacji. Przenikliwość psychologiczna sąsiadująca z czułością, poczucie humoru, talent literacki zapowiadają kogoś, kto wiele może dokonać. Marek Zaleski

Nominacja za niezwykle interesującą i wieloznaczną książkę pod tytułem „Książka”. Rzecz została zainspirowana historią rodziny pisarza, a powstała między innymi po to, żeby lepiej zrozumieć przodków i zapytać o własne dziedzictwo. Dariusz Nowacki

Zygmunt Miłoszowski – za powieść Ziarno prawdy.

Miłoszewski potwierdził po raz kolejny, że powieść kryminalna przestaje być gatunkiem li tylko rozrywkowym. Śledztwo prowadzone przez prokuratora Szackiego jest pretekstem do opowieści o arcypolskich, wstydliwych demonach antysemityzmu. A do tego w ramach bonusu Miłoszewski dodaje w „Ziarnie prawdy” bardzo smakowity opis Sandomierza. Robert Ostaszewski

Już wydanym przed czterema laty „Uwikłaniem” udowodnił, że na polskiej bazie historycznej i społeczno-obyczajowej da się oprzeć współczesną powieść kryminalną, która śmiało może stanąć w szranki z najlepszymi produkcjami europejskimi. Opublikowane w tym roku „Ziarno prawdy” w pełni potwierdziło nie tylko to, że ma doskonały warsztat, jakiego wymaga się od twórców literatury popularnej, ale także wielki literacki talent. Marta Mizuro

Źródło informacji:

http://www.polityka.pl/paszportypolityki/nominacje2011/1522561,1,paszporty-2011-nominacje-w-kategorii-literatura.read

Co nowego w literaturze…

2012-01-12T22:18:00.002+01:00

Zapowiada się rok pełen literackich niespodzianek! Wydawnictwa również w tym roku, będą celowały w gusta wytrawnych czytelników. Jak się okazuje, dla wielu z nich będą to strzały w dziesiątkę. Nie zawiodą się ani fani kryminałów, ani miłośnicy klasyki. Rok 2012 zapowiada się dla literatury równie ciekawy, jak poprzedni. Na półkach księgarskich, oprócz wielu nowości, znajdą się również nowe wydania książek, które swoje polskie premiery miały wiele lat temu.

Już w styczniu wydawnictwo MUZA, odda do rąk czytelników Literaturę faszystowską w obu Amerykach, chilijskiego prozaika Roberto Bolaño i Sprawę Rembrandta Daniela Silvy, a „Świat Książki” powieść Elizabeth Gaskell Żony i córki.

Na przełomie lutego i marca, Wydawnictwo Niebieska Studnia zaplanowało wydanie drugiej książki z serii „Muzyka na Poważnie” – Wielcy pianiści Harolda Schonberga, natomiast MUZA w marcu wyda już piątą część Scotland Street 44, apetycznie zatytułowaną Nieznośna lekkość maślanych bułeczek. Również nakładem tego samego wydawnictwa ukaże się Więzień nieba Carlosa Ruiza Zafona – planowany termin publikacji to kwiecień. Zaś w maju – wielka niespodzianka dla miłośników prozy Alana Hollinghursta, autora nagrodzonej Linii piękna. MUZA SA wyda jego najnowszą powieść – Stranger's Child (roboczy tytuł to Obce dziecko), za którą pisarz otrzymał nagrodę The Galaxy National Book Award.

Kolejne zapowiedzi to:

Zło budzi się wiosną Monsa Kallentofta – wydawnictwo Rebis. Księga Pyłu Philipa Pullmana, Portrety i obserwacje. Eseje Trumana Capote, Pierwsza noc, Gdzie jesteś? i Dziwna podróż pana Daldry – Marca Levy’ego – wszystkie te pozycje ukażą się nakładem Wydawnictwa Albatros. Także nakładem tego samego wydawnictwa, ukaże się książka The Lacuna (Odyseja) Barbary Kingsolver, za którą pisarka została nagrodzona prestiżową Orange Prize for Fiction.

Następnie:

Mężczyzna, którego nie chciała pokochać Federico Moccii (MUZA SA), Rant Chucka Palahniuka (Wydawnictwo Niebieska Studnia) oraz Widma Łukasza Orbitowskiego (Wydawnictwo Literackie).

Dla miłośników prozy Haruki Murakamiego, wydawnictwo MUZA przygotowała zbiór opowiadań Zniknięcie słonia oraz książkę będącą formą przewodnika – Murakami i jego Tokio (jest to tytuł roboczy) – Anny Zielińskiej-Elliott, tłumaczki dzieł Murakamiego na język polski.

Wydawnictwo Dolnośląskie wyda kolejne kryminały Agaty Christie oraz Jo Nesbø. Pojawią się również w księgarniach nowe książki amerykańskiej pisarki Tess Gerritsen.

Wydawnictwo MG, które wydało w zeszłym roku powieść Charlotte Brontë Shirley, w tym roku wyda powieść jej młodszej siostry – Anny Brontë – Lokatorka Wildfell Hall.

Również w tym roku – w maju – John Irving opublikuje powieść In One Person.

Kiedy zostanie przetłumaczona na język polski? Miejmy nadzieję, że wkrótce :)

„O wszystkim, co odnaleziono, i o wszystkim, co zostało utracone”. Bliźniacze słońca jako symbol istnienia dwóch światów

2012-01-08T19:29:00.003+01:00

Bohaterem powieści Johna Connolly’ego Księga rzeczy utraconych, jest dwunastoletni David, którego czytelnik poznaje w dwóch newralgicznych dla niego momentach. Pierwszym z nich jest tocząca się wojna, natomiast drugim – śmierć matki Davida. O ile wojna pośrednio wpłynęła na zmianę miejsca zamieszkania chłopca – David wraz z ojcem i Rose, nową żoną ojca, przeprowadzili się do wielkiego domu Rose, na północny zachód od Londynu – o tyle odejście matki, spowodowało katastrofę w delikatnym i dziecięcym jeszcze życiu bohatera. Dodatkowym wyzwaniem dla Davida jest pojawienie się na świecie Georgiego, przyrodniego brata, któremu ojciec musi poświęcać znaczną część swojego czasu. Chłopiec czuje się porzucony i niezrozumiany. Wraz ze śmiercią matki stracił wszystko, co należało do jego szczęśliwego życia. Po jej odejściu, mieszkając jeszcze wraz z ojcem w Londynie, zaczyna słyszeć szepty otaczających go książek; zaczynają się też dziwne omdlenia, na które lekarstwa szuka psychiatra leczący chłopca – doktor Moberley. David nie potrafi znaleźć wspólnego języka ani z nową żoną taty, ani z nim samym. Pewnego dnia, chłopiec dostrzega z ogrodu dziwną postać, przeglądającą książki w jego pokoju na poddaszu. Innym razem śni mu się Garbus, który nazywa go „nowym królem”. Po kolejnej kłótni z ojcem i Rose, chłopiec słyszy w nocy głos matki, który błaga go o pomoc. David musi przejść przez dziurę w murze, prowadzącą do starego ogrodu…

Po drugiej stronie, na dwunastoletniego chłopca czeka baśniowy świat, który jak się okazuje jest nie mniej przerażający od wojennej rzeczywistości, jaką chłopiec pozostawił za sobą. David spotyka Leśniczego, mężczyznę z siekierą, który ostrzega go przed złymi istotami zamieszkującymi las. Chłopiec poznaje historię powstania nowej rasy – wilkonów – postaci dużo groźniejszych od wilków i znacznie od nich okrutniejszych. Musi odnaleźć matkę i dostać się z powrotem do świata rzeczywistego. Jedyną osobą, która może mu w tym pomóc – jak twierdzi Leśniczy – jest król, który już dawno temu stracił władzę w tajemniczej krainie, posiadający magiczną Księgę rzeczy utraconych, mogącą pomóc chłopcu w wydostaniu się z krwawej baśni.

Bohater powieści, spotyka na swojej drodze wiele ciekawych i makabrycznych postaci. Jedną z nich jest łowczyni, kobieta, która dzięki magicznemu balsamowi tworzy zwierzęco – ludzkie hybrydy istot. Chłopcu – zawdzięczając wszystko swojemu sprytowi i opanowaniu – udaje się przechytrzyć groźną kobietę, którą w konsekwencji swoich działań spotyka zasłużona kara. David zaprzyjaźnia się z siedmioma krasnoludkami – komunistami oraz poznaje Królewnę Śnieżkę, królewnę, która nie ma nic wspólnego z baśniową postacią, stworzoną przez braci Grimm. Spotyka na swojej drodze rycerza Rolanda, z którym zawiera umowę. Pomoże rycerzowi odkryć prawdę o tajemniczej Cierniowej Fortecy, a ten w zamian zawiezie chłopca do królewskiego zamku. Po drodze zabijają Bestię i spotykają Garbusa…postać, którą David już kiedyś spotkał, oszusta, przed którym ostrzegał go Leśniczy. Garbusa, którego ponoć boi się nawet król…

W kwestii baśni

Powieść Johna Connolly’ego, stanowi na swój sposób wyjątkowe i bogate znaczeniowo studium baśniowości oraz mityzacji tekstu, na pozór prostego, zawierającego fabułę o naturze fantasy. Jest to zbiór quasi-baśni jednolity i spójny interpretacyjnie, które posłużyły autorowi do przedstawienia jednej opowieści, w której dwunastoletni bohater dojrzewa, staje się świadomy swoich emocji i uprzedzeń, a jednocześnie uczy się wartościować, nazywać i oddzielać dobro od zła. Pojedyncze opowieści w tekście stają się niczym rosyjskie matrioszki – opowieści zamknięte jedna w drugiej. Niczym w filmie Uczeń czarnoksiężnika, jedno zło, zostaje zamknięte w kolejnym. A najmniejsza z pozoru laleczka, zawiera w sobie największy nośnik zła. Centralną postacią w Księdze rzeczy utraconych, jest ta właśnie najmniejsza matrioszka – Garbus. Odkrycie i zrozumienie poszczególnych opowieści, umożliwia dotarcie do sedna historii. Centralizacja i esencjalizm złego, nie odbywa się w osobowości króla, który jako dziecko zdradził swoją przyrodnią siostrę, bezpośrednio nie należy również do portretów wilkonów i złej łowczyni, ale koncentruje się w osobie Garbusa łączącego wszystkie opowieści, a nawet więcej – łączącego ze sobą dwa światy. Ten baśniowy wraz z rzeczywistym, w którym po raz pierwszy David spotyka Garbusa.

Baśniowość w powieści jest zachwiana, odwrócona, zamieniona. Jej wartość zostaje przefiltrowana i przeciśnięta przez jungowską personę i archetypy – często w powieści zmieniane, których wartość i znaczenie zostają na nowo ustalone. Ten specyficzny zabieg zmiany wartości ma na celu stworzenie interpretacyjnego palimpsestu, w którym jedna opowieść przebija, prześwituje przez drugą, przy jednoczesnym nakładaniu się na siebie. Dzięki temu w powieści istnieje wielokrotność happy endów oraz kategoryzacja popełnionych win i następujących po nich kar. Kwestia ważkości imienia, została już kilkakrotnie podkreślana nie tylko w literaturze. Ostatnio, brytyjska pisarka Rhiannon Lassiter, w swojej powieści Wykreślone imię, za którą otrzymała nominację do Guardian Award, podnosiła w wyjątkowo oryginalny sposób ten temat. W Księdze rzeczy utraconych, opowieści o okrucieństwie, oszustwie i osamotnieniu, tylko w jednym przypadku nie pojawiło się rozwiązanie pożądane i wskazane jednocześnie. Stanowi ono również zagadkę w perspektywie całej powieści. Jednakże ten motyw, dodatkowo wzmacnia przestrzeń istniejącą pomiędzy dobrem, a złem, i podkreśla różnice między oczekiwanymi, a oczekującymi, między tym, co może się wydarzyć, a tym, co się wydarzy.

Na marginesie dyskusji

Na temat powieści Connolly’ego, toczyło się już wiele dyskusji. Zaskoczył mnie jednak fakt podnoszony przez czołowych polskich pisarzy literatury fantasy. Postawione pytanie – czy Księga rzeczy utraconych jest powieścią dla dorosłych, czy dla dzieci, jest jak zadawanie pytania o horror, w którym bohaterem jest dwunastolatek. Czy jest to film dla dzieci, czy dorosłych? Odpowiedź jest chyba jasna, pomimo wieku bohatera.

Zastanawia mnie również stwierdzenie, jakoby książka wpadła w martwe pole pomiędzy. Czy rzeczywiście tak jest? Czy powieść ma w sobie naprawdę tak mało mądrych baśni i ciekawych finałów, że nie znajduje właściwego odbiorcy? Myślę, że nie do końca jest tak. Problemem nie jest próżnia, bo w moim mniemaniu takowa wcale nie istnieje, lecz najzwyczajniej umiejętność czytania pozbawiona stereotypów, umysł pozbawiony wzorów interpretacyjnych i otwarty na tworzenie i nazywanie nowych znaczeń i odkrywanie innych słów symboli. Być może potrzebne jest postrzeganie opisywanych wydarzeń, z perspektywy nowego układu znaków, gdzie pośród znanych czytelnikowi do tej pory, istnieją inne – o nowych kształtach i formach – dla których wyobraźnia autora znalazła nazwę i odpowiednie znaczenie.

Za książkę serdecznie dziękuję Wydawnictwu Niebieska Studnia.

Książka Roku 2011

2011-12-31T13:54:00.004+01:00

Michael Cunningham Nim zapadnie noc – za odkrywanie i subtelny opis struktur niedoskonałości w sztuce, jako źródła egzystencji myśli. Za budowanie pomostów transtekstualności, w których centralne miejsce zajmuje przewartościowanie i świadomość przełamania.

Trudność lektury Cunninghama, polega na zmianie sposobu myślenia o pięknie, doskonałości i egzystencji – z jednostkowego, na uniwersalny. Wielu czytelników zarzuca tej powieści zbytnią hermetyczność i całkowite oderwanie od realizmu współczesnego świata. Należy jednak pamiętać o tym, że arcyciekawe zabiegi transtekstualności – nie tylko w tej powieści – ze swojej natury nie należą do procesów łatwych. Są jak tropikalne orchidee – wielobarwne i piękne, ale wymagają odpowiedniego klimatu i temperatury do tego, aby mogły być podziwiane. Tak samo jest z tą powieścią. W anturażu bohatera sztuka jest klimatem, a Ethan – Myłek – odpowiednią temperaturą dla egzystencji myśli.

A z okazji nadchodzącego Nowego 2012 Roku, wszystkim czytelnikom życzę wielu ciepłych chwil, spędzonych w gronie najbliższych, pogody ducha, wytrwałości w realizacji noworocznych postanowień, uśmiechu i radości ze spotkań z książką :)

Zdrowia, szczęścia, miłości… i wielu momentów zachwytu nad pięknem :)

„Ucho od śledzia w śmietanie”, czyli Flawia de Luce na Święta :)

2011-12-26T14:31:00.003+01:00

Wszystko zaczyna się od kryształowej kuli, a dokładniej od tego, co Cyganka w niej zobaczyła… Flawia postanawia odkryć tajemnicę swojej przeszłości, a nikt nie zna się lepiej na wróżbach, niż stara Cyganka na festynie w Bishop’s Lacey. Wszystko zaczyna się układać w logiczną całość, kiedy niespodziewanie wybucha pożar i Flawia, chcąc odpokutować swoją winę i poznać prawdę o swojej matce, postanawia zaoferować Cygance pomoc. Jedenastolatka nie jest w stanie przewidzieć, iż wraz z pojawieniem się kobiety na łące Palings należącej do Buckshaw, pojawią się kolejne kłopoty i… trup zawieszony na trójzębie Posejdona, fontannie w ogrodach jej rodzinnej posiadłości.

Flawia tym razem musi rozwiązać nie tylko zagadkę trupa z własnego ogrodu, ale i odkryć, kto brutalnie napadł na Cygankę, dlaczego w starym sklepie ze starociami znajdują się sprzęty należące do De Luce’ów, kto usunął szpikulec do homarów z nosa Brookiego Harewooda i dlaczego Porcelana – wnuczka Cyganki – oskarżyła Flawię o napaść na jej babcię? Wszystko komplikuje fakt, że Flawia w dalszym ciągu nie może dogadać się z siostrami – Felą i Dafi oraz, co przypadkowo odkrywa, jej rodzina jest na skraju bankructwa, a rodzinne zastawy idą pod młotek w Sotheby’s.

PORCELANA (zapisałam w notesie) – nie mogła napaść na babkę, bo była w tym czasie w Londynie. Albo i nie była? Zależy, czy chcę wierzyć jej słowom. Bo dlaczego zaraz po przyjeździe zrobiła pranie?

BROOKIE HAREWOOD – zamordowany prawdopodobnie przez tę samą osobę, która zaatakowała Fenellę. Albo i nie? Czy Brookie napadł na Fenellę? Przebywał w tym czasie w okolicy.

VANETTA HAREWOOD – po co miałaby zabijać syna? Płaciła mu, żeby trzymał się od niej z daleka.

URSZULA? – nie znam nazwiska tej pani. Dłubie przy wybielaczach i wierzbowych witkach. Vanetta Harewood powiedziała, że chroni ją przed światem – czasem aż za bardzo. Motyw?

COLIN PROUT – napastowany przez Brookiego, ale co mógłby mieć przeciw Fenelli?

BULLOWA – groziła Fenelli siekierą; twierdzi, że widziała Fenellę w okolicy, kiedy przed laty zginęło dziecko Bullów.

HOLUNDER – kimkolwiek jest. Fenella wspominała o nim parokrotnie, m.in. widząc dzieciaka Bullów na drzewie w Czarcim Żlebie oraz kiedy nacięłam dziki bez na ognisko w Palings. „Już po nas”, krzyczała. Czy napadł na nią Holunder?

PANNA MOUNTJOY – gospodyni Brookiego. Po co miałaby go zabijać? Kradzież zabytkowej patery chyba nie jest wystarczającym powodem.

Odkreśliłam powyższe notatki grubą linią i napisałam:

RODZINA

TATA – bardzo nieprawdopodobne (choć raz przepędził Fenellę i Johnny’ego Faa z Buckshaw).

FELA, DAFI, DOGGER I PANI MULLET – brak motywu do popełnienia przestępstwa.

Tym razem, jest jeszcze bardziej ciekawie niż poprzednio. Flawia rozwiązuje zagadki detektywistyczne, „zmaga się” intelektualnie z inspektorem Hewittem, dowiaduje się kilku znaczących informacji o swojej matce, demaskuje groźną i tajemniczą sektę kuśtykan oraz w rzece znajduje coś, czego w wodzie nie było widać, a od czego wszystko się zaczęło.

Ucho od śledzia w śmietanie, jest znacznie spójniejszą opowieścią niż Badyl na katowski wór. Fani przygód Flawii, będą zachwyceni tą książką. Wyjątkowy i niepowtarzalny klimat, ciekawe i błyskotliwe dialogi, przenikliwość umysłu jedenastolatki i mnóstwo „chemicznych” wyjaśnień – co śmierdzi rybą, a co nie.

Szkoda tylko, że chyba na kolejny tom przyjdzie czytelnikom trochę poczekać :)